O POZORIŠNOM TRGU

Na slici vidimo i (desnu) stranu ulice koja danas više ne postoji, jer je srušena kada se gradilo Srpsko narodno pozorište

Ovo je nekadašnja Jevrejska ulica, koja je obuhvatala i deo današnje Jevrejske ulice do sinagoge. Ulica se nalazi na pravcu koji vodi iz grada ka Futogu, koji je pre dvestotinak godina bio značajniji od Novog Sada i sedište Grofovije.

Novi Sad je nastao raskršću 3 puta koji su se sastajali kod spomenika Zmaj Jovi ispred vladičinog dvora. Od raskršća ka zapadu, kroz Zmaj Jovinu (Glavna ulica) pruža se put ka Futogu i Kamenici, koji se razilaze na današnjem Trgu Slobode, levo (Kralja Alesandra) i desno (stara Jevrejska i Futoška ulica) od Gradske kuće. Od raskršća ka jugu, kroz Dunavsku ulicu, išao je put ka Petrovaradinu preko pontonskog mosta i dalje ka Beogradu, a ka severu, kroz Pašićevu, put ka Temerinu (Temerinska ulica), i dalje ka Budimpešti, od koga se kod nekadašnje kafane 3 kralja, odvajao put za Kisač (Kisačka ulica). Negde na sredini Zmaj Jovine ka severu se odvaja još jedan stari put, put ka Rumenci, koji vodi kroz Miletićevu, pa Vojvode Bojovića i Kralja Petra, do Rumenačke ulice.

Najstariji plan grada Novog Sada izrađen 1745. godine, neposredno pre dobijanja statusa Slobodnog kraljevskog grada, sa obeleženim glavnim putevima ka susednim mestima i raskršćima ovih puteva. Put ka Temerinu vodio je dalje do Budimpešte i Beča, ka Petrovaradinu do Beograda i Istambula, a ka Futogu do Bača i dalje na zapad. Ova tri puta su se ukrštala isped današnjeg vladičinog dvora i spomenika čika Jovi Zmaju.

Današnji Pozorišni trg na planu grada iz 1745. godine bio je deo tadašnje Futoške ulice, a nosi ime Jevrejska ulica (što vidimo i na Sauterovom planu grada iz 1889.). Futoška ulica se preko Jevrejske (danas Pozorišnog trga) uliva u Trg slobode, gde se spaja sa ulicom Kralja Aleksandra i nastavlja kao Zmaj Jovina. Pozorišni trg je formiran rušenjem niza kuća sa desne strane stare Jevrejske ulice, sve do Hadžićeve kuće, koja je tada adaptirana da čini deo Apolo centra. Na narednoj slici vidimo ovu ulicu označenu crvenim na Sauterovom planu Novog Sada iz 1889. godine, i trojezično ime ulice (na tadašnjem srpskom Čivutska ulica).

Jevrejska ulica na Sauterovom planu Novog Sada iz 1889. godine

Ovo je jedna od ulica kojom su saobraćali tramvaji od 30. septembra 1911. do istog dana 1958. godine, kada je ukinut. Ovde je prolazila Linija jedan, poznata kao bela linija od Futoške Kapije do Temerinske ulice. Ova linija je išla je od banje i bolnice duž Futoške ulice, Jevrejske, Zmaj Jovine pored Vladičinog dvora i onda Pašićevom i Temerinskom do kanala, gde je bio kraj linije.

Na sledećim slikama možemo videti uporedo staru Jevrejsku ulicu i današnji izgled Pozorišnog trga. Krajem 1979, kada su se radovi na izgradnji Srpskog narodnog pozorišta približavali kraju, srušeno eksplozivom devet starih kuća u Jevrejskoj ulici koje su poput urbane kulise sakrivale novu građevinu. Nova zgrada SNP svečano je otvorena 28. marta 1981. godine.

Pozorišni trg je na najstarijem planu Novog Sada iz 1745. godine bio deo Futoške ulice, jedne od svega dve ulice koje i danas nose isto ime. Delu ulice od Trga slobode do sinagoge je promenjeno ime u Jevrejska ulica krajem XVIII veka, nakon što su u jednoj od prvih odluka novoosnovanog Magistrata Jevreji dobili rok za prodaju kuća, i naseljenje na određeno mesto, u Jevrejsku ulicu gde je osnovan jevrejski kvart (geto). Godine 1749, odobreno je osnivanje Jevrejske opštine kao zvanične administrativno-upravne i verske organizacije Jevreja u gradu, na čelu sa sudijom. Ime Jevrejska ulica je ostalo sve do 1930-tih kada je promenjena u Kralja Petra II, zajedno sa ostatkom Futoške ulice. U periodu od 1941do1944 Rakoczy Ferenc II utca, Futaki ut, a 1944-2000: Ulica JNA od Trga slobode sve do Kasarne na Futoškom putu, a odatle najpre Bulevar Edvarda Kardelja, pa kasnije Bulevar revolucije. 1990-tih vraćeni su nazivi Jevrejska i Futoška ulica i Futoški put. Uopšteno o dinamici promena imena ulica u Novom Sadu više možete pročitati na: Odontonimi Novog Sada.

Оставите одговор

Ваша адреса е-поште неће бити објављена. Неопходна поља су означена *