NARODNIH HEROJA 2 – STARA POŠTA

Na uglu Narodnih heroja i Poštanske ulice nalazi se monumentalna zgrada zrelog istoricizma, podignuta krajem XIX veka.

Na Sauterovom planu iz 1885. godine ucrtan je njen gabarit, ali nije označena kao javna zgrada, što ukazuje da tada još nije imala hotelsku namenu. Pretpostavlja se da je kao „Hotel Central“ otvorena 1889. godine, kada je Jovan Horvat preuzeo obnovljenu spratnicu. Fotografije i razglednice s kraja XIX veka prikazuju hotel sa baštom prema trgu, ali je ubrzo prestao sa radom.

Godine 1899. zgradu je preuzela Poštansko-telegrafska služba i u njoj otvorila „Staru poštu“.

Posle Prvog svetskog rata, 1926. godine, arhitekta Momir Korunović projektovao je nadogradnju još jednog sprata za potrebe Direkcije pošta i telegrafa.

Bista Branka Radičevića rad novosadske vajarke Ivanke Petrović Acin je bio postavljen 1954 godine na trgu ispred stare pošte (danas Trg Mladenaca) potom premešten 1974. godine u Dunavski park. Autobus koji se vidi na fotografiji je Leyland iz 1940. godine iz Velike Britanije. Autobus je kupljen 1958. godine.

Nova zgrada pošte, sagrađena na uglu sa Bulevarom Mihajla Pupina po projektu Dragiše Brašovana, povezana je sa Starom poštom 1963. godine.

„Hotel Central“ je dvospratna zgrada, glavnim pročeljem okrenuta ka Trgu mladenaca, a krilima ka ulicama Poštanskoj i Narodnih heroja. Osnova formira produženi trijas sa dva unutrašnja dvorišta. Na glavnom pročelju ističu se dva ugaona rizalita i pet osa otvora.

Centralno postavljen ulaz u formi portika flankiran je polukružnim otvorima čiji su temeni ukrašeni reljefnim glavama satira.

Na spratu, u rizalitnim poljima, nalaze se balkoni sa balusterskim ogradama, oslonjeni na jonske stubove. Dekorativna plastika je izuzetno bogata, sa floralnim ornamentima i profilisanim frontonima. U lunetama iznad balkona izvedeni su portreti muških i ženskih likova, tumačeni kao figure iz antičke mitologije (Hanibal, Artemida, Hera, Afrodita).

Na bočnim fasadama raspoređene su prozorske ose i kolski prolazi, dok ugaone partije naglašavaju rizaliti sa identičnom dekoracijom.

Nadziđeni drugi sprat ima jednostavniju obradu, sa trougaonim frontonima i nizom zupčastih frizova. Ugaoni delovi naglašeni su kvaderisanjem, a ravne površine horizontalno fugovane.

Izvorno rešenje bilo je u funkciji hotela: u prizemlju veliki hol sa recepcijom, a na spratu sobe za goste. Duž hodnika izlazilo se u dva atrijumska dvorišta.

U unutrašnjosti su očuvani delovi pruskog svoda i monumentalni toskanski stubovi. Posebno je reprezentativna dekoracija ulaznog hodnika iz ulice Narodnih heroja: štuko ornamenti u vidu cvetnih rozeta, liski i pilastara, uz dva portreta u visokom reljefu.

Monumentalno glavno stepenište sa ogradom od kovanog gvožđa i motivima stilizovanog bilja sačuvano je u velikoj meri.

Zgrada „Hotela Central“, kasnije „Stare pošte“, jedno je od najznačajnijih ostvarenja zrelog istoricizma u Novom Sadu. U kombinaciji sa susednom novom poštom i okolnim blokom čini jednu od ključnih tačaka urbanog i arhitektonskog identiteta Trga mladenaca.