NS PRIČE

gallery/grb novog sada
gallery/facebook icon
gallery/youtube icon
gallery/instagram icon

TRG SLOBODE 7

Dvospratna palata "Štedionice", izgrađena u stilu secesije, sa osnovom u obliku ćiriličnog slova "Г", 1904. godine po projektu Lipota Baumhorna, peštanskog arhitekte koji je projektovao i novosadsku Sinagogu. 

Koristeći temelje zatečene zgrade, Lipot promoviše tehničke novine, koristeći na ovoj zgradi armiranu međuspratnu konstrukciju među prvima u gradu.

U ovoj zgradi je jedno vreme bio smešten Filozofski fakultet, a 80-tih godina XX veka se vraća prvobitnoj nameni, kada postaje sedište Vojvođanske banke. Tada je izvršena opsežna rekonstrukcija, po projektu Đorđa Stojšića, pri čemu su uklonjeni secesijski elementi enterijera. 

Secesijska palata "Štedionice" izgrađena je na uskoj i dugačkoj parceli, čija je glavna fasada okrenuta ka trgu, sa pet osa otvora, a krilo ka Njegoševoj sa 23 ose otvora.

Na glavnoj fasadi ka trgu tri središnje ose otvora na spratovima uvučene su u odnosu na osnovni gabarit i povezana jakim stubovima, a nadvišeni dominantnom trougaonom atikom sa okulusom. 

Ovakva atika dominira i fasadom ka Njegoševoj, dok su uglovi naglašeni nižim polukružnim atikama sa dekorativnim elementima jajolike forme. 

Iz arhiva Zavoda za Zaštitu spomenika kulture

Grada Novog Sada (F.K. 174/A, 1984.)

Realizaciju pomogli:

gallery/novi-sad-grb_1
gallery/logo-zavod-za-zastitu-spomenika-novi-sad
gallery/logo 300x300
gallery/logo-zavod-za-zastitu-spomenika-novi-sad

Bočna ulična fasada ove zgrade je na današnjoj Njegoševoj ulici, koja se ranije zvala ulica Bela lađa, po čuvenoj kafani koja se nalazila na broju 5. Na mapi grada iz 1745. vidimo da ova ulica još nije trasirana, a mapi iz 1845 jeste.

Kako se prvi put se u istorijskim izvorima kafana „Bela lađa” spominje već 1812. godine, pod latinskim nazivom „Alba navis”, u pismu somborskog magistrata novosadskom, ulica je verovatno formirana još krajem XVIII veka. 

Na fotografijama snimljenim između 1902. i 1903. godine vidimo izgled fasade ka trgu (levo) i detalja fasade (desno).

Najstarija fotografija palate "Štedionice" snimljena je ubrzo nakon završetka radova, jer je razglednica sa ovom slikom poslata već 26.08.1905, manje od godinu dana kasnije.

STARO JEZGRO NOVOG SADA je proglaseno za kulturno dobro, odlukom o utvrđivanju za prostorno kulturno-istorijsku celinu – 05 br. 633-151/2008 od 17. januara 2008, „Sl. glasnik Republike Srbije“ br. 07/2008. 

Realizaciju ovog sajta pomogala je Uprava za kulturu Grada Novog Sada

 

Za realizaciju ovog sajta korišćeni su izvori i materijali Zavoda za zaštitu spomenika kulture Grada Novog Sada

gallery/novi-sad-grb_1
gallery/logo-zavod-za-zastitu-spomenika-novi-sad
gallery/trg slobode 7 naslovna 520x340

Kuća koja se na ovom mestu nalazila pre Bune, je izgorela u bombardovanju 1849. godine o čemu svedoči i Sigfid Kaper 1850:

"Sa glavnog trga... skrenuli smo u jednu bočnu uličicu, ako tako uopšte mogu da se nazovu dva niza ruševina."

U velikoj obnovi, na ovoj parceli je izgrađena luksuzna jednospratna kuća, za vlasnike porodicu Dedinski, po projektu Jozefa Divišovskog.

Najstarija fotografija sačuvana fotografija na kojoj se vidi ova zgrada, snimljena je oko 1890. godine, a vidimo njenu osnovu u obliku ćiriličnog slova "Г" na Sauterovom planu grada iz 1889. 

Na fotografiji snimljenoj iz pravca kafane "Bela lađa", vidi se krilo ove zgrade ka Njegoševoj. Ova je zgrada srušena 1903. ili početkom 1904. zbog izgradnje današnje secesijske palate "Štedionice".

Nizovi otvora su na svakom spratu različitog izgleda. U prizemlju pravougaoni, zasečenih gornjih uglova, na prvo spratupolukružno završeni, a na drugom pravougaoni.

Balkoni su izgrađenim sa zidanim i ogadama od kovanog gvožđa.

Plitki plastični ukras nije smešten samo oko otvora, već je skladno raspoređen po čitavoj fasadi.

Bogato ornamentisan glavni ulaz je smešten uz sam levi ugao glavne fasade. 

Nad prednjim delom objekta je visok mansardni krov, završen dekorativnom ogradicom na sljemenu, a nad bočnim krilom je krov na dve vode.

Palata "Štedionice" na fotografiji iz 1984. godine.

Fotografija "Štedionice" simljena 1912. godine, pri čemu je spoljni izgled veoma sličan današnjem, osim krova koji je umesto originalnog polihromnog pokrivača, sada od bakra.

gallery/trg slobode 7 njegoševa mapa 1745 - 1845 680p
gallery/trg slobode 7 oko 1890 i detalj sautrovog plana
gallery/trg slobode 7 oko 1900 celina i detalj
gallery/trg slobode 7 1890. od bele ladje 410p
gallery/trg slobode 7 fasada
gallery/trg slobode 7 korpus
gallery/trg slobode 7 - 26-8-1905 930p
gallery/trg slobode 7 oko 1912 680p
gallery/trg slobode 7 1984