NS PRIČE

gallery/grb novog sada
gallery/facebook icon
gallery/youtube icon
gallery/instagram icon

DUNAVSKA 14

gallery/dicgenova gvozdjara 1906-1909 680p

Spratna kuća sa osnovom u obliku ćiriličnog slova «Г», izgrađena u prvoj polovini XIX veka u klasicističkom stilu.

O izgledu pre Bune znamo jedino da je na planu grada iz 1745. na njenom mestu bio objekat bez dvorišnog krila.

Znatno oštećena tokom Bune, a obnovljena je 1854. za porodicu Gorirović, po nepotpisanom projektu.
Godine 1909. kao vlasnik se pominje Đorđe Radovanović. Sedamdesetih godina XIX veka u ovoj kući je živeo Svetozar Miletić (1826.-1901.), o čemu svedoči i spomen-ploča, postavljena 1926.

Na fotografiji Dunavske ulice u velikoj poplavi 1876. vidi se fasada, bez balkona, sa sedam jednakih polukružno završenih prozora na spratu.

U posleratnom periodu renovirana je 1967/68. i 1984/85. godine. Fotografija iz 1987. godine, snimljena je ubrzo nakon ovog drugog renoviranja.

Kuća nosi stilske odlike klasicizma, sa neoklasicističkim elementima.

Na uličnoj fasadi koja je simetrično organizovana, u prizemlju su otvori i izlozi lokala nadvišeni klasicističkim lunetama. Na spratu je centralno postavljen balkon u širini središnja tri otvora, u profilisanim malterskim ramovima, flankiranih pilastrima. Veliki zidani balkon sa ogradom od balustera, iz 1922. godine, se obrušio sa delom fasade 8.10.2013. godine, tokom radova na rekonstruciji. U požaru 2010. sprat je bio znatno oštećen, a posledice nisu bile sanirane sve do ove rekonstrukcije iz 1913.

Na narednoj fotografiji nastaloj oko 1907. godine, vidi se da je fasada gotovo nepromenjena i da je bila žute boje.

Iz arhiva Zavoda za Zaštitu spomenika kulture

Grada Novog Sada (V.M. 90/3, 1992.)

Iz arhiva Zavoda za Zaštitu spomenika kulture

Grada Novog Sada (O.Z. 37/31, 1995.)

Realizaciju pomogli:

gallery/novi-sad-grb_1
gallery/logo-zavod-za-zastitu-spomenika-novi-sad
gallery/logo-zavod-za-zastitu-spomenika-novi-sad
gallery/logo 300x300

Na fotografiji fasade iz 1995. takođe nema značajnijih promena u odnosu na 1992.

gallery/logo-zavod-za-zastitu-spomenika-novi-sad
gallery/dunavska 14 velika poplava 1876 680p

Sledeća fotografija je nastala nakon rekonstrukcije iz 1922. godine, verovatno oko 1930. Znatno je izmenjena i mnogo sličnija današnjem izgledu sprata kuće, sa balustradama na parapetima i novim rasporedom i oblikom prozora. U prizemlju vidimo drvene portale izloga, karakteristične za početak XX veka.

Veća nadogradnja je izvršena 1938. Sačuvan je plan ove nadogradnje, građevinskog preduzimača Jovana Maca, za tadašnjeg vlasnika Belu Trupela - trgovca muzičkim instrumentima iz broja 5. 

gallery/logo 300x300
gallery/logo 300x300
gallery/logo 300x300
gallery/dunavska 14 plan 1938 680p
gallery/dunavska 14 680p
gallery/dunavska 14 - hun 29-3-1907 680p
gallery/dunavska 14 - pin 1930 680p

Bočno od središnja tri otvora, nalaze se po dva prozora u profilisanom ram, sa balusterskim nizom na parapetima.

Fasadno platno je u prizemlju horizontalno fugovano, a na spratu ravno malterisano i završava se profilisanim potkrovnim vencem.

gallery/dunavska 14 obrusen balkon 2013 680p

Iz arhiva Zavoda za Zaštitu spomenika kulture

Grada Novog Sada (D 7/10, 1987.)

gallery/dunavska 14 1987 410p
gallery/logo-zavod-za-zastitu-spomenika-novi-sad

Na fotografiji iz 1992. godine, izgled fasade je veoma sličan.

gallery/dunavska 14 1992 680p
gallery/dunavska 14 1995 410p

Iz arhiva Zavoda za Zaštitu spomenika kulture

Grada Novog Sada (O.Z. 160/21, 2000.)

gallery/logo-zavod-za-zastitu-spomenika-novi-sad

U ovoj kući je bila smeštena Matica Srpska od 1865. do 1869.

Današnji izgled potiče iz vremena rekonstrukcije 1922. godine, po projektu graditelja Vilhema Lerera, za vlasnika Dezider Račmanjija, kada fasada dobija neoklasicističke detalje - balkon sa masivnom zidanom ogradom i balustradama.

gallery/dunavska 14 svetozar miletic 680p
gallery/dunavska 14 jasa i milica tomic 680p

U ovoj kući je odrasla i udala se njegova ćerka Milica. U kuću se odmah po venčanju, 1885., sa Milicom uselio i Jaša Tomić (1856 - 1922), vođa Radikalne stranke, urednik "Zastave" i najzaslužniji za prisajedinjenje Bačke, Banata i Baranje kraljevini Srbiji 25.11.1918. Tu je živeo i u vreme kada je braneći čast supruge ubio svog najvećeg političkog protivnika Mišu Dimitrijevića (više o ovom događaju na sajtu "Politikinog zabavnika")

Jaša Tomić

Milica Tomić rođ.Miletić

STARO JEZGRO NOVOG SADA je proglaseno za kulturno dobro, odlukom o utvrđivanju za prostorno kulturno-istorijsku celinu – 05 br. 633-151/2008 od 17. januara 2008, „Sl. glasnik Republike Srbije“ br. 07/2008. 

Realizaciju ovog sajta pomogala je Uprava za kulturu Grada Novog Sada

 

Za realizaciju ovog sajta korišćeni su izvori i materijali Zavoda za zaštitu spomenika kulture Grada Novog Sada

gallery/novi-sad-grb_1
gallery/logo-zavod-za-zastitu-spomenika-novi-sad

Dvorišna fasada je u rekonstrukciji 2013. znatno izmenjena i gotovo neprepoznatljiva. Očuvan je samo deo originalnog komunikacionog balkona, na kraju dvorišnog krila kuće.

Sve prostorije u prizemlju su pod svodnim konstrukcijama. 

Levi od srednja dva otvora, je bio uzak pešački prolaz je do rekonstrukcije iz 2013. godine. 

Na fotografiji iz 2000. godine je još uvek u velikoj meri bio očuvan originalni izgled dvorišne fasade, kojom dominira komunikacioni balkon na plitkim lukovima i profilisanim kamenim konzolama, sa originalnom ogradom od kovanog gvožđa.

gallery/dunavska 14 dvoriste 2000 680p
gallery/dunavska 14 dvoriste 410p

Krov uličnog dela obe kuće je na dve vode, a dvorišnog krila na jednu vodu. Krov je pokrivan novim falcovanim crepom.

gallery/dunavska 14 krov 680p